Sherman Antitröst Yasası: 1890'da Tekellerle İlk Federal Mücadele
ABD Kongresi'nin 2 Temmuz 1890'da kabul ettiği Sherman Antitröst Yasası, ülkenin tekelleşmiş iş uygulamalarını federal düzeyde yasaklayan ilk yasası oldu. Habere göre yasa, adını Senato finans komitesi başkanlığı ve Başkan Hayes döneminde Hazine Bakanlığı yapmış olan Ohio Senatörü John Sherman'dan alıyor.
Yasanın çıkmasının arkasında, 19. yüzyılın sonlarında tröstlerin birçok büyük sektöre hâkim olup rekabeti yok etmesi vardı. Tröst, farklı şirketlerdeki hissedarların hisselerini tek bir mütevelli heyetine devrettiği, karşılığında birleşik kârdan pay belgesi aldığı bir düzenlemeydi. 1882'de kurulan Standard Oil Trust bunun en bilinen örneğiydi: dokuz mütevelli, şirketin tüm bileşenlerini yöneterek fiili bir tekel oluşturuyordu. Eyaletlerin benzer yasaları yalnızca kendi sınırları içindeki işletmeleri kapsıyordu; federal yasa ise Kongre'nin eyaletler arası ticareti düzenleme yetkisine dayanıyordu. Tasarı Senato'dan 51'e karşı 1, Temsilciler Meclisi'nden 242'ye karşı 0 oyla geçti ve Başkan Benjamin Harrison tarafından imzalandı.
Yasa, hükümete tröstlere karşı dava açıp onları dağıtma yetkisi veriyor, rekabeti kısıtlayan oluşumları yasa dışı sayıyor, kural ihlallerine 5.000 dolar para cezası ve bir yıl hapis öngörüyor, zarar görenlere de federal mahkemede üç kat tazminat davası hakkı tanıyordu. Ancak makalede belirtildiği gibi metin gevşek yazılmıştı; "tröst", "kombinasyon", "komplo" ve "tekel" gibi kritik kavramlar tanımlanmamıştı. Beş yıl sonra Yüksek Mahkeme, ABD şeker rafinasyonunun yaklaşık %98'ini kontrol eden American Sugar Refining'i suçlu bulmayarak yasayı fiilen etkisizleştirdi.
Buna rağmen yasa tamamen rafa kalkmadı. Habere göre yüzyılın başında Başkan Theodore Roosevelt'in tröst avı kampanyalarında yeniden etkili biçimde kullanıldı; 1911'e gelindiğinde Başkan Taft, Standard Oil ve American Tobacco'ya karşı harekete geçti. 1990'ların sonunda ise federal hükümet, 100 yılı aşkın yaşındaki bu yasayı dev yazılım şirketi Microsoft'a karşı kullandı. Bu yönüyle yasa, bugün hâlâ dijital tekeller tartışmalarında başvurulan bir referans niteliği taşıyor.